Để xe ô tô vận hành êm ái và bền bỉ, dầu hộp số cần được kiểm tra định kỳ và thay mới. Bởi nếu thiếu dầu hộp số sẽ làm xe giảm hiệu suất hoạt động, gây mài mòn, hư hỏng các bộ phận và có thể dẫn đến hỏng hóc nghiêm trọng. Theo kinh nghiệm từ đội ngũ kỹ sư tại Tân Phát ETEK, dấu hiệu cần thay dầu hộp số ô tô là gì và quy trình thay dầu ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau đây!
1. Dầu hộp số là gì? Vì sao cần thay dầu định kỳ?
Dầu hộp số là loại dầu nhớt chuyên dụng, có vai trò quan trọng trong việc bôi trơn các bộ phận bên trong hộp số, giúp giảm thiểu ma sát, chống mài mòn và gỉ sét. Nhờ đó, hộp số hoạt động trơn tru, êm ái và kéo dài tuổi thọ.
Trong quá trình vận hành, dầu hộp số liên tục chịu nhiệt độ cao và ma sát, dẫn đến sự xuống cấp và mất dần các tính năng bảo vệ. Các chất cặn bẩn và mạt kim loại cũng tích tụ trong dầu, gây ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của hộp số. Do đó, việc thay dầu hộp số định kỳ là cần thiết để đảm bảo hộp số luôn hoạt động tốt, tránh các hư hỏng nghiêm trọng và tốn kém chi phí sửa chữa.
Dầu hộp số ô tô có tác dụng bôi trơn, làm mát và bảo vệ các chi tiết bên trong hộp số, giúp xe vận hành êm ái và bền bỉ.
2. Thời điểm thay dầu hộp số ô tô khuyến nghị
Mốc thời gian thay dầu hộp số tùy thuộc vào loại hộp số ô tô. Với hộp số tự động bạn nên thay dầu sau khoảng 30.000 - 50.000 km. Với hộp số sàn, thời gian thay dầu sẽ sau khoảng 40.000 - 60.000 km.
3. Các dấu hiệu cần thay dầu hộp số ô tô
Ngoài mốc thời gian thay dầu hộp số khuyến nghị, bạn còn có thể dựa vào những dấu hiệu trực quan sau đây để tiến hành thay dầu cho hộp số:
3.1. Xuất hiện các vũng dầu dưới gầm xe
Đây là tình trạng dầu hộp số bị rò rỉ do phớt trục hư hỏng hoặc phốt bị nứt ở đáy hộp số. Khi nhận thấy có vũng dầu dưới gầm xe, bạn nên đưa xe đi kiểm tra và khắc phục ngay để tránh gây cháy khét hoặc hư hỏng hộp số.
3.2. Xe rung lắc mạnh khi di chuyển
Dầu hộp số bị nhiễm bẩn có thể gây ra hiện tượng rung lắc khi điều khiển xe, đặc biệt khi chuyển số hoặc tăng tốc. Bạn nên thay mới dầu hộp số để xe vận hành một cách êm ái và mượt mà hơn.
3.3. Dầu hộp số có màu lạ
Dầu hộp số mới thường có màu đỏ đặc trưng. Nếu dầu chuyển sang màu nâu sẫm hoặc đen, chất đặc quánh có nghĩa là dầu đã bị nhiễm bẩn, biến chất hoàn toàn. Đây là dấu hiệu cần thay dầu hộp số ô tô quan trọng mà bạn nên chú ý.
3.4. Có âm thanh lạ dưới gầm xe
Các âm thanh lạ xuất hiện như tiếng rít khi vào số, tiếng “cạch cạch” cơ học có thể là dấu hiệu của dầu hộp số cũ, không còn khả năng bôi trơn. Việc thay mới dầu hộp số giúp xe chạy êm, không có tiếng ồn khó chịu.
Nếu nghe thấy âm thanh lạ khi vào số, sang số bạn nên kiểm tra dầu hộp số và thay mới kịp thời.
3.5. Đèn cảnh báo hộp số bật sáng
Đèn cảnh báo hộp số bật sáng trên bảng taplo cho thấy có nhiều vấn đề về hộp số như thiếu dầu, áp suất dầu không đạt hoặc nhiệt độ hộp số quá cao. Khi thấy đèn cảnh báo hộp số sáng bạn nên kiểm tra và thay dầu hộp số ngay nếu cần.
4. Tác hại khi không thay dầu hộp số định kỳ
Nếu không chủ động thay dầu hộp số đúng hạn, xe bạn có thể đối mặt với một số vấn đề nghiêm trọng sau đây:
- Kẹt số: Dầu hộp số cũ bị nhiễm bẩn và mất đi tính năng bôi trơn, khiến việc chuyển số trở nên khó khăn, thậm chí kẹt cứng số, gây nguy hiểm trực tiếp khi đang lái xe.
- Hỏng hộp số: Khi thiếu dầu hoặc dầu cũ không còn khả năng làm mát, bảo vệ các bộ phận bên trong hộp số sẽ dẫn đến mài mòn, hư hỏng các bánh răng, ổ trục,… Từ đó gây hỏng hóc hệ thống bánh răng hành tinh nghiêm trọng, tốn kém chi phí đại tu sửa chữa.
- Rò rỉ dầu: Dầu cũ bị biến chất tích tụ axit có thể làm hỏng các phớt cao su làm kín, gây rò rỉ dầu hộp số, làm giảm hiệu suất hoạt động và gây ô nhiễm môi trường.
- Hở gioăng: Gioăng thường xuyên phải chịu áp lực và nhiệt độ khắc nghiệt, khiến chúng dễ bị lão hóa, nứt vỡ,... khiến dầu bị rò rỉ, gây ra nhiều vấn đề cho xe như: động cơ yếu, tiếng gõ bất thường khi tăng tốc đột ngột, xuất hiện mùi dầu khó chịu. Trong trường hợp nghiêm trọng, hở gioăng có thể dẫn đến xe bị bó cứng, hư hỏng nặng nề như hỏng lót xy-lanh,…
5. Cách kiểm tra dầu hộp số ô tô
Các bước kiểm tra dầu hộp số ô tô chi tiết theo chuẩn kỹ thuật như sau:
- Bước 1: Đỗ xe trên bề mặt phẳng và vẫn để động cơ hoạt động khoảng 10 - 15 phút để hộp số đạt đến nhiệt độ vận hành bình thường (khoảng 70 - 80 độ C).
- Bước 2: Mở nắp capo, tìm ống dẫn dầu hộp số.
- Bước 3: Lấy que thăm dầu trang bị sẵn trên xe và lau sạch bằng khăn mịn. Sau đó cắm sâu que thăm dầu trở lại vào dầu hộp số rồi rút ra.
- Bước 4: Trên que thăm dầu có sẵn các vạch như đầy - thêm (Full - Add) hoặc cao - thấp (Hot - Cold). Bạn kiểm tra mức dầu đang ở vạch nào, nếu mức dầu nằm ở giữa đầy - thêm/ cao - thấp thì không cần thêm dầu. Nếu mức dầu ở dưới vạch thêm/ thấp bạn nên bổ sung dầu hộp số.
- Bước 5: Bạn có thể kiểm tra thêm màu sắc của dầu. Nếu dầu có màu nâu đậm hoặc màu đen bạn nên thay dầu mới. Trường hợp dầu hộp số nổi bọt có thể là dấu hiệu dư dầu hoặc dùng sai loại dầu,... bạn nên kiểm tra và khắc phục ngay.
6. Quy trình thay hộp dầu số ô tô
Trước khi bắt đầu thay dầu hộp số ô tô, kỹ thuật viên cần chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ chuyên dụng bao gồm:
- Dầu hộp số chính hãng phù hợp thông số xe
- Khay hứng dầu thải
- Bộ cờ lê, phễu châm, khăn lau, găng tay bảo hộ
- Cầu nâng ô tô chuyên dụng để nâng gầm xe
6.1. Với xe ô tô số tự động
Đối với xe ô tô số tự động, quy trình thay dầu hộp số gồm 5 bước:
Bước 1: Làm nóng động cơ: Bạn khởi động xe cho động cơ chạy không tải trong khoảng 5 - 10 phút để làm nóng dầu hộp số, giúp dầu cũ loãng ra và chảy ra ngoài dễ dàng hơn.
Bước 2: Xả hết dầu bẩn: Tháo bu lông xả dầu ở đáy các-te để dầu cũ chảy hết ra ngoài vào khay hứng. Sau đó, tiến hành xả sạch dầu trong biến mô bằng cách nổ máy để áp lực đẩy toàn bộ dầu bẩn ra ngoài.
Xả sạch dầu hộp số cũ trước khi tiến hành thay dầu hộp số mới.
Bước 3: Châm dầu mới: Bạn tiến hành châm dầu mới với 2 trường hợp:
Đối với hộp số có que thăm dầu: Rút que thăm dầu và châm dầu mới vào theo đúng dung tích lượng dầu đã xả ra. Khởi động xe để dầu được tuần hoàn bôi trơn đều khắp hộp số, sau đó dùng que thăm kiểm tra lại lượng dầu.
Đối với hộp số không có que thăm dầu: Sử dụng thiết bị bơm dầu hộp số chuyên dụng bằng bình hơi và áp lực khí nén để châm dầu mới vào tại lỗ xả dầu dưới đáy. Khi thấy dầu bắt đầu tràn nhẹ ra ngoài thì dừng lại và vặn chặt bu lông xả dầu.
Bước 4: Khởi động lại máy để kiểm tra: Khởi động lại xe, đi các cửa số và kiểm tra xem có dầu rò rỉ ở các-te hoặc biến mô không. Đối với hộp số có que thăm dầu thì hãy kiểm tra lại lượng dầu bằng que thăm sau khi tắt máy để đảm bảo chuẩn xác.
6.2. Với xe ô tô số sàn
Quy trình thay dầu hộp số ô tô đối với xe có hộp số sàn gồm 3 bước như sau:
Bước 1: Xả hết dầu hộp số cũ: Nâng gầm xe bằng dụng cụ chuyên dụng (như hệ thống cầu nâng ô tô KOISU do Tân Phát ETEK phân phối độc quyền), sau đó dùng cờ lê tháo bu lông xả dầu hộp số ở đáy các-te hộp số. Tiếp theo, bạn tháo bu lông xả dầu ở ống dầu trong biến mô và chờ cho đến khi dầu cũ chảy hết ra ngoài.
Bước 2: Thay dầu hộp số mới: Bạn hãy vặn chặt lại ốc các-te và biến mô theo đúng lực siết quy định, mở nắp capo và rút que thăm dầu. Sau đó tiến hành đổ dầu mới vào hộp số thông qua phễu, sử dụng que thăm dầu để kiểm tra lượng dầu và lưu ý đổ thêm nếu chưa đạt mức tiêu chuẩn.